Φωτογραφικοί όροι, αποκλεισμός ανταγωνιστών και ζημία σχεδόν 2 εκατ. Ευρώ Στο επίκεντρο η δημοτική διοίκηση Μαυρομάτη και η σύμβαση για τον δημοτικό φωτισμό
Στις 9 Νοεμβρίου 2026, τα βλέμματα όλων μας οφείλουν να είναι στραμμένα στο Δικαστικό Μέγαρο της Θεσσαλονίκης.Μια υπόθεση που φωτίζει τις σκοτεινές πλευρές της διαχείρισης του δημόσιου χρήματος στον Δήμο Θερμαϊκού αναδεικνύεται μέσα από το υπ’ αριθ. 2007/2024 βούλευμα του Συμβουλίου Πλημμελειοδικών Θεσσαλονίκης, που παραπέμπει στο εδώλιο δέκα άτομα για ένα σκάνδαλο εκατομμυρίων στον Δήμο Θερμαϊκού, είναι πραγματικός καταπέλτης. Στο επίκεντρο βρίσκεται ο διαγωνισμός για την εξοικονόμηση ενέργειας στον δημοτικό φωτισμό, με την προμήθεια και εγκατάσταση φωτιστικών σωμάτων LED, μια σύμβαση που, σύμφωνα με τα στοιχεία της δικαστικής δικογραφίας, συνοδεύτηκε από σοβαρές καταγγελίες για περιορισμό του ανταγωνισμού, φωτογραφικές προδιαγραφές και οικονομική ζημία σε βάρος του Δήμου.
Το δικαστικό έγγραφο περιγράφει μια διαδικασία στην οποία, σύμφωνα με την εισαγγελική πρόταση, οι όροι του διαγωνισμού φέρονται να διαμορφώθηκαν με τρόπο που ευνοούσε συγκεκριμένη εταιρεία, ενώ άλλοι οικονομικοί φορείς αποκλείστηκαν ή δεν μπόρεσαν να συμμετάσχουν ουσιαστικά. Η υπόθεση αφορά τη δημοτική περίοδο 2014-2019, όταν δήμαρχος ήταν ο Ιωάννης Μαυρομάτης, κυβέρνηση ΣΥ.ΡΙΖ.Α. – ΑΝ.ΕΛ. και αναδείχθηκε εκείνη την εποχή σε δημοσίευμα της εφημερίδας “Πρώτο Θέμα” με τίτλο“Μάχη για την «πίτα» των 2 δισ. στα έργα για τον φωτισμό”
Η καταγγελία που αποτέλεσε την αφετηρία της ποινικής διερεύνησης υποβλήθηκε στις 12 Απριλίου 2018 από τον πολιτικό μηχανικό Γεώργιο Φώτη προς τον τότε Εισαγγελέα Εγκλημάτων Διαφθοράς Θεσσαλονίκης. Αντικείμενό της ήταν η φερόμενη μη διασφάλιση του δημοσίου συμφέροντος και η έλλειψη πραγματικού ανταγωνισμού στον διαγωνισμό για τον δημοτικό φωτισμό LED.
Ένας διαγωνισμός με όρους που προκαλούν ερωτήματα
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται στο βούλευμα, ο Δήμος είχε ήδη προχωρήσει σε σημαντικές προμήθειες λαμπτήρων LED πριν από την επίμαχη σύμβαση. Είχαν πραγματοποιηθεί απευθείας αναθέσεις και είχε δρομολογηθεί προμήθεια χιλιάδων λαμπτήρων μέσω άλλης διαγωνιστικής διαδικασίας.
Παρά τα δεδομένα αυτά, εγκρίθηκε νέα προμήθεια και εγκατάσταση φωτιστικών LED, με συνολικό προϋπολογισμό που ξεπερνούσε τα 3,8 εκατομμύρια ευρώ.
Το κρίσιμο ζήτημα, όπως αναδεικνύεται στη δικαστική πρόταση, δεν ήταν μόνο το ύψος της δαπάνης. Ήταν κυρίως ο τρόπος με τον οποίο διαμορφώθηκαν οι τεχνικές προδιαγραφές και οι όροι συμμετοχής.
Στη διακήρυξη περιλαμβάνονταν απαιτήσεις που, σύμφωνα με την εισαγγελική αξιολόγηση, περιόριζαν υπέρμετρα τον κύκλο των δυνητικών συμμετεχόντων. Μεταξύ αυτών ήταν η υποχρέωση των οικονομικών φορέων να διαθέτουν εγκαταστάσεις και αποθηκευτικούς χώρους στην Ελλάδα ήδη πριν από τη συμμετοχή τους στον διαγωνισμό, καθώς και η απαίτηση να έχουν εκτελέσει τουλάχιστον δέκα συμβάσεις προμήθειας αντίστοιχου αντικειμένου μέσα στην προηγούμενη τριετία.
Οι όροι αυτοί χαρακτηρίζονται στην εισαγγελική πρόταση ως μη νόμιμοι και “φωτογραφικοί”, καθώς φέρονται να δημιουργούσαν αδικαιολόγητα εμπόδια για επιχειρήσεις που διέθεταν την απαιτούμενη τεχνική εμπειρία, αλλά δεν πληρούσαν τις συγκεκριμένες ποσοτικές και οργανωτικές προϋποθέσεις.
Η ουσία της υπόθεσης βρίσκεται ακριβώς εδώ: όταν οι όροι ενός δημόσιου διαγωνισμού δεν διασφαλίζουν την ισότιμη πρόσβαση των ενδιαφερομένων, αλλά περιορίζουν την αγορά σε ελάχιστους υποψηφίους, το δημόσιο συμφέρον κινδυνεύει να υποχωρήσει μπροστά σε συγκεκριμένα επιχειρηματικά συμφέροντα.
Τέσσερις εταιρείες, ένας τελικός υποψήφιος
Στον διαγωνισμό κατατέθηκαν προσφορές από τέσσερις εταιρείες. Ωστόσο, σύμφωνα με το δικαστικό έγγραφο, τρεις από αυτές αποκλείστηκαν από τη διαδικασία.
Η μία δεν υπέβαλε τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, ενώ άλλες δύο φέρονται να μην πληρούσαν συγκεκριμένους όρους της διακήρυξης. Έτσι, η εταιρεία “DASTERI SYSTEMS AE.” παρέμεινε ουσιαστικά η μόνη που προχώρησε στο επόμενο στάδιο.
Η εισαγγελική πρόταση εκτιμά ότι η συμμετοχή των υπόλοιπων εταιρειών δημιούργησε μόνο μια επίφαση ανταγωνισμού, καθώς οι απαιτήσεις της διακήρυξης ήταν τέτοιες που δυσχέραιναν την ουσιαστική συμμετοχή τους.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και το γεγονός ότι, σύμφωνα με τη δικαστική αξιολόγηση, η ανάδοχος εταιρεία είχε προτείνει όρους οι οποίοι στη συνέχεια ενσωματώθηκαν στη διακήρυξη και στη σύμβαση. Το στοιχείο αυτό ενισχύει τα ερωτήματα για το ποιος διαμόρφωσε στην πραγματικότητα τους όρους της δημόσιας προμήθειας και κατά πόσο η δημοτική αρχή άσκησε ανεξάρτητο και αποτελεσματικό έλεγχο.
Η έκπτωση που προσφέρθηκε από την ανάδοχο φέρεται να ήταν μόλις 9,12%, ποσοστό που χαρακτηρίζεται στην εισαγγελική πρόταση ασυνήθιστα χαμηλό σε σχέση με άλλους διαγωνισμούς όπου αναπτύχθηκε πραγματικός ανταγωνισμός.
Η ζημία για τον Δήμο και τα στοιχεία της πραγματογνωμοσύνης
Το οικονομικό σκέλος της υπόθεσης είναι ιδιαίτερα σοβαρό.
Σύμφωνα με την έκθεση πραγματογνωμοσύνης που συντάχθηκε τον Ιανουάριο του 2022, η οικονομική ζημία του Δήμου Θερμαϊκού από την επίμαχη σύμβαση εκτιμήθηκε σε1.361.550,70 ευρώ.
Οι πραγματογνώμονες φέρονται να συνέκριναν τις τιμές των φωτιστικών σωμάτων και του εξοπλισμού που προμηθεύτηκε ο Δήμος με τις τιμές της αγοράς, καθώς και με αντίστοιχες προμήθειες άλλων δήμων, όπως της Θεσσαλονίκης, της Έδεσσας και του Δήμου Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης.
Η σύγκριση αφορούσε διαφορετικές κατηγορίες φωτιστικών, προβολείς και λοιπό εξοπλισμό. Από τη συνολική αξιολόγηση των δεδομένων προέκυψε, σύμφωνα με την πραγματογνωμοσύνη, σημαντική διαφορά στις τιμές που καταβλήθηκαν.
Το ποσό αυτό δεν περιλαμβάνει, σύμφωνα με το έγγραφο, πρόσθετες επιβαρύνσεις από τόκους δανείου που συνδέθηκαν με την καταβολή της σύμβασης.
Οι ευθύνες της δημοτικής διοίκησης και οι υπηρεσιακές επιφυλάξεις
Στη δικογραφία περιγράφονται πράξεις που αποδίδονται στον τότε δήμαρχο Ιωάννη Μαυρομάτη, σε μέλη της Οικονομικής Επιτροπής και σε υπηρεσιακούς παράγοντες.
Ειδικότερα, γίνεται αναφορά σε ενστάσεις και επιφυλάξεις της προϊσταμένης του Τμήματος Ηλεκτρομηχανολογικών Έργων και Σηματοδότησης, Χρυσάνθης Γαλανοπούλου, σχετικά με την τεχνική μελέτη.
Οι επιφυλάξεις αφορούσαν, μεταξύ άλλων, την επιλογή συγκεκριμένων ισχύων φωτιστικών, τον αριθμό των απαιτούμενων σωμάτων, τον υπολογισμό του κόστους συντήρησης, την τιμολόγηση των προβολέων και την ανάγκη νέας προμήθειας λαμπτήρων, δεδομένου ότι είχαν προηγηθεί άλλες προμήθειες.
Σύμφωνα με το δικαστικό έγγραφο, οι παρατηρήσεις αυτές δεν ενσωματώθηκαν στην τελική μελέτη που προωθήθηκε για την υλοποίηση του διαγωνισμού.
Η υπόθεση αναδεικνύει, επομένως, όχι μόνο ζητήματα πιθανής ευνοϊκής μεταχείρισης μιας εταιρείας, αλλά και την αποτελεσματικότητα των εσωτερικών μηχανισμών ελέγχου του Δήμου. Όταν υπηρεσιακές επιφυλάξεις δεν οδηγούν σε ουσιαστική επανεξέταση μιας δαπάνης εκατομμυρίων, η ευθύνη της διοίκησης αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα.
Ο σκοτεινός ρόλος και τα ερωτηματικά
Ενώ λοιπόν ένας απλός πολίτης έδινε μάχη, οι ελεγκτικοί μηχανισμοί φαινόταν να… κοιμούνται. Το Ελεγκτικό Συνέδριο (ΣΤ’ Κλιμάκιο), με την απόφαση 44 την 1η Μαρτίου 2018, αρχικά έκρινε μη νόμιμο τον διαγωνισμό. Όμως, λίγο αργότερα, το VI Τμήμα του Ελεγκτικού Συνεδρίου ανέτρεψε αυτή την κρίση (με την απόφαση 609/2018), νομιμοποιώντας τους όρους με το επιχείρημα ότι «δεν εμπόδισαν εν τοις πράγμασι την ανάπτυξη του ανταγωνισμού».
Και εδώ έρχεται η ύποπτη στάση της Γενικής Επιτρόπου της Επικράτειας στο Ελεγκτικό Συνέδριο. Ενώ γνώριζε το μέγεθος του σκανδάλου, ενώ είχε στα χέρια της τα αδιάσειστα στοιχεία και τις αναφορές, δεν υπέβαλε εμπρόθεσμα την ένσταση, επιτρέποντας στον διαγωνισμό να προχωρήσει. Αναρωτιέται λοιπόν κανείς: τι απέγινε άραγε αυτή η Επίτροπος; Υπήρξε ποτέ κάποια πειθαρχική διαδικασία εις βάρος της για αυτή την εξόφθαλμη αδράνεια;Την ίδια εποχή με αφορμή το συγκεκριμένο σκάνδαλο δεσμεύτηκαν έργα αντίστοιχων χαρακτηριστικών σε πλέον των 40 Ο.Τ.Α. για τα οποία ελπίζουμε πως όταν αναζητήσουμε την εξέλιξή τους δεν θα βρεθούμε μπροστά σε ένα ακόμη “κουκούλωμα” επικών διαστάσεων.
Η υπόθεση στη Δικαιοσύνη στις 9 Νοεμβρίου και η σημασία της
Στις 9/11/2026, η ελληνική Δικαιοσύνη έχει μια μοναδική ευκαιρία. Να αποδείξει ότι το πάρτι με τα λεφτά των πολιτών έχει τελειώσει. Να στείλει ένα ηχηρό μήνυμα σε κάθε αιρετό και σε κάθε εργολάβο σε όλη την Ελλάδα, ότι αν πειράξεις έστω και ένα ευρώ από τον ιδρώτα του φορολογούμενου πολίτη, θα ελεγχθείς και θα λογοδοτήσεις αυστηρά.
Το βούλευμα αφορά ποινική δικογραφία για απιστία σε βάρος νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου, με αποδιδόμενη ζημία που υπερβαίνει το όριο των 120.000 ευρώ.
Στη δικογραφία περιλαμβάνονται δώδεκα κατηγορούμενοι, μεταξύ των οποίων ο πρώην δήμαρχος, δημοτικοί σύμβουλοι, υπηρεσιακοί παράγοντες και στελέχη της αναδόχου εταιρείας.
Η εισαγγελική πρόταση περιγράφει τις αποδιδόμενες πράξεις ως αποτέλεσμα συντονισμένων ενεργειών, οι οποίες φέρονται να οδήγησαν στην ανάδειξη της συγκεκριμένης εταιρείας ως αναδόχου και στην πρόκληση οικονομικής ζημίας στον Δήμο.
Η υπόθεση αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα των κινδύνων που δημιουργούνται όταν οι δημόσιες συμβάσεις δεν διασφαλίζουν πραγματικό ανταγωνισμό και όταν οι τεχνικές προδιαγραφές ενδέχεται να λειτουργούν ως μηχανισμός αποκλεισμού.
Το ζητούμενο δεν είναι μόνο η απόδοση ποινικών ευθυνών, αλλά και η ουσιαστική προστασία του δημόσιου χρήματος. Γιατί κάθε ευρώ που χάνεται μέσα από μια προβληματική δημόσια σύμβαση είναι χρήμα που αφαιρείται από τις ανάγκες των πολιτών.
Η υπόθεση των LED στον Δήμο Θερμαϊκού αναδεικνύει, τελικά, ένα κρίσιμο ερώτημα: ποιος ελέγχει εκείνους που διαχειρίζονται τα χρήματα των δημοτών και ποιος διασφαλίζει ότι οι δημόσιες προμήθειες εξυπηρετούν πραγματικά το κοινωνικό συμφέρον;
Η απονομή δικαιοσύνης σε αυτή τη δίκη είναι χρέος απέναντι στην κοινωνία που απαιτεί φως, διαφάνεια και ειλικρίνεια.
Σύντομα θα επανέλθουμε με “ονόματα και διευθύνσεις” επειδή το δημόσιο χρήμα δεν είναι ιδιωτική υπόθεση.
Πηγή: Υπ’ αριθ. 2007/2024 βούλευμα του Συμβουλίου Πλημμελειοδικών Θεσσαλονίκης.